Boris van der Ham

BIJ HET VERSCHIJNEN VAN ' ELKE LIEFDE TELT' We zijn vandaag in de oude zaal van de Tweede Kamer. We bespreken de positie van homo's in de wereld. Om dat goed te kunnen plaatsen, is het misschien wel eens aardig om in onze eigen, Nederlandse geschiedenis te graven. Hoe werd er pakweg zo'n 100 jaar geleden gedacht over homosekualiteit in Nederland? Een sleuteljaar voor de positie van homo's in Nederland is het jaar 1911. Toen kwam de nieuwe zedenwet in de Kamer. De regering vond dat er grote groei van homoseksualiteit was in Nederland, en dat dit een halt moest worden geroepen. De nieuwe zedenwet stelde homoseksualiteit niet strafbaar, maar wilde de minimumleeftijd verhogen naar 21 jaar. Voor heteroseksuele liefde was dat 16 jaar. De regering vond homoseksualiteit nu eenmaal een afwijking, en vond extra bescherming van de jeugd dus gerechtvaardigd. Deze maatregel van het kabinet wekte protest op. Zo mengde wetenschappers zich in het politieke debat die de ongelijke behandeling aanvochten. Tijdens het debat in de Kamer werd verwezen naar studies die stelde dat homoseksualiteit niet als een ziekte moest worden gezien, maar als een natuurlijk verschijnsel. Die onderzoeken werden door verschillende sprekers aangehaald. Was het nou wel zo verstandig om homo's verschillend te behandelen als de hetero's. In hoeverre moest de politiek open staan voor nieuwe wetenschappelijke inzichten? Uit de verslagen bleek dat veel Kamerleden zich erg ongemakkelijk voelde met dit onderwerp. Liever wilde ze er zo min mogelijk aandacht aan schenken. Op nieuwe wetenschappelijke inzichten zaten ze dus al helemaal niet te wachten. Dat leverde interessante en tamelijk bizarre redeneringen op. Zo betoog de conservatief-liberaal Tydeman dat de ongelijke behandeling de homo's alleen maar in de kaart zou spelen, en hun achterstelling de discussie op de spits zou drijven. Ik citeer: "De scherpe repressie tegen homosexueele ontucht lokt noodwendig reactie uit. Die kan niet uitblijven; wij zien die nu reeds komen. Met welk recht, zoo vragen de homosexueelen, maakt gij uitzonderingsbepalingen voor ons? Gij meet met tweeërlei maat; wij zullen u aantonen, dat gij onrecht doet. [...] Met deze nieuwe strafbepaling wordt het debat over het bestaansrecht van homosexualiteit geopend en ik wensch die discussie niet geopend te zien.[...] Dat wensch ik niet, omdat er geen beter middel is om dat kwaad te verspreiden en daarvoor propaganda te maken. Men opent immers die discussie op wetenschappelijke gronden.". Een opvallende redenering: discrimineer die homo's nou niet, want dat houden ze zich tenminste koest, en gaan ze ons niet lastig vallen met nieuwerwetse wetenschappelijke feiten. Ook het vooraanstaande christelijke Kamerlid Savorin Lohman (CHU) vond dit de meest wijze strategie. Hij durfde het woord "homosexualiteit" niet eens in de mond te nemen, en wilde dat graag zo houden. "Daarom zeg ik: laten wij voorzichtig zijn met het straffen van deze feiten, die tot dusverre niet besproken werden in ons land en die ik hoop, dat nooit besproken zullen worden". De vrijzinnig democraten en de sociaal-democraten waren in het debat het meest uitgesproken voor gelijkberechtiging van homo's. SDAP-er Troelstra vond de manier waarop homo's werden behandeld onjuist. Hij hekelde het feit dat andere politici zich "boven een dergelijk medemensch te gevoelen, en op grond van een of ander moraal den staf over hem te breken."? Hij keerde zich ook tegen het argument van de regering dat de homoseksualiteit in Nederland zo'n grote vlucht aan het nemen was. Hij schatte in dat de hoeveelheid homoseksuelen onder de bevolking slechts op 2% lag. Minister van justitie Regout reageerde sarcastisch op die schatting: "Wanneer Troelstra zegt dat het cijfer dezer lieden niet zoo groot is, hoogstens 2%, dan antwoord ik: gelukkig dat het lang niet 2% is, want was het 2% van de geheele bevolking, dan zou men tot afschuwelijke cijfers komen, dan had men in een stad van 500.000 zielen 10.000 homosexueelen. Dat zou inderdaad een cijfer zijn om van te gruwen!" Troelstra vond de houding van de minister niet erg zakelijk. Hij vroeg hem om open te blijven staan voor nieuwe wetenschappelijke inzichten. Minister Regout was meteen duidelijk: die tijd zal nooit komen. "Hoe ik te zijner tijd over hetgeen wetenschappelijk zal zijn vastgesteld, zou denken in verband met de Christelijke moraal, kan ik niet zeggen. De tijd zal nooit komen dat iets dat in strijd is met het natuurrecht, werkelijk wetenschappelijk zal worden vastgesteld!" Het voorstel werd aangenomen, en bleef tot 1971 van kracht. Tja, die tijd zou nooit komen, zei Regout. Gelukkig is er veel veranderd Het opkomen voor homorechten is gelukkig niet alleen meer iets van de niet-religieuze partijen. Het is een mensenrecht, Alle stromingen zijn het daarover eens Natuurlijk zijn er nog wel een aantal principiele debatten tussen CDA en bijvoorbeeld D66 Over artikel 1 Over art. 23 Over de Algemene wet Gelijke Behandeling Over weigerambtenaren Maar het feit dat juist deze twee partijen de gastheer zijn voor dit debat zegt iets Ook dat de motie over de Internationale Rechten voor homo's die het parlement wil uitdragen en die vorig jaar door mevoruw Jonker en mijzelf werd ingediend Dat zegt ook iets Over het diep verankerd besef van dat er gelijke rechten moeten zijn, Dat elke liefde telt De aanleiding voor vandaag is het verschijnen van het boek van Boris Dittrich Een oud collega die mij zeer dierbaar is Met grote deskundigheid, precizie en engagement was hij hier Kamerlid En nu is met evenveel overgave en professionaliteit advocaat voor de mensenrechten In zijn boek noemt hij het een jongensdroom En ik denk dat veel kamerleden en oud kamerleden jaloers zijn om het leven dat hij na de politiek heeft gevonden Wie anders ter wereld kan beter advocaat zijn voor dit belangrijke onderwerp dat hij, die onder meer de aartsvader is van het openstellen van het huwelijk voor mensen van het gelijke geslacht. Als er iemand een icoon was en is in het Nederlandse parlement voor gelijke rechten voor homo's, dan is het wel Boris Dittrich Elke liefde telt Zo zou het moeten Over al ter wereld Wat een mooi gevecht, wat een noodzakelijke missie Die tijd moet en zal komen Beste Boris Wij wensen je daar nog heel veel succes bij Met onze volle steun.