Home>>In de media>>"Nederland heeft excellente VMBO"ers nodig"

"Nederland heeft excellente VMBO"ers nodig"

13 okt 2008

Het onderstaande interview met Boris van der Ham verscheen in het blad 'Schooljournaal' van de CNV Onderwijs. Edwin van Baarle interviewde Van der Ham over zijn betrokkenheid bij de website scholenonderzoek.nl en zijn deelname aan de parlementaire onderzoekscommissie onderwijsvernieuwingen onder leiding van Jeroen Dijsselbloem.

Boris van der Ham, Kamerlid voor D66 en voormalig lid van de commissie Dijsselbloem die de onderwijsvernieuwingen van de afgelopen decennia onder de loep nam, lanceerde onlangs de website www.scholenonderzoek.nl. Hier kunnen ouders en leerlingen het onderwijs beoordelen. "Het onderwijs roept altijd dat Den Haag zich niet op microniveau met hen moet bemoeien. Daar ben ik het van harte mee eens. Er zal altijd inspectie nodig zijn om de kwalititeit van scholen te bewaken, maar die zouden zich vooral moeten richten op scholen die zwak presteren. Goed presterende scholen hoeven niet voortdurend op de vingers te worden gekeken. Toch hebben ook deze scholen behoefte aan reflectie, aan het meten van hun prestaties. Deze website is een interessante methode om scholen te laten zien wat leerlingen en hun ouders van het onderwijs vinden. Het is een soort "zelf-inspectie"

Maar bezoekers kunnen ook anoniem de vragenlijst invullen. Is dat wel zo eerlijk?

"Er zullen altijd mensen zijn die kwaad willen of nog een appeltje te schillen hebben met een school. Maar ik ben ervan overtuigd dat die bijdragen in de juiste context komen. Dat moet je aan de statistici overlaten. Andersom levert anomiteit soms ook informatie op die ze via de oude kanalen nooit te horen zouden krijgen. Hoe kom je er bijvoorbeeld achter dat leerlingen zich ongelukkig voelen? Voor sommige kinderen zal een anoniem onderzoek drempels wegnemen. Laten we vooral focussen op de voordelen. Overigens is het aan de schoolleiding om te bepalen wat er met de onderzoeksresultaten gebeurt." "Ik ben ervan overtuigd dat een aantal Kamerleden beter weet wat er op de werkvloer leeft dan sommige vakbondsbestuurders."

Met welke verwachtingen bent u destijds het parlementair onderzoek naar de onderwijsvernieuwingen ingegaan?

"Ik had een aantal vooroordelen. Bijvoorbeeld over het VMBO. Door alle negatieve publiciteit had ook ik een te negatief beeld. En eigenlijk blijkt dat het op het VMBO relatief goed gaat. Er zijn natuurlijk problemen, met name in de grote steden. Maar over het algemeen zijn heel veel leerlingen tevreden. En ook de fouten die door de politiek zijn gemaakt zijn door scholen goed rechtgetrokken. De indruk dat de overheid veel te snel vernieuwingen wil doorvoeren in het onderwijs, is mij tijdens het onderzoek wel bevestigd. Dat hebben we gezien in de verhoren. Daarbij was de houding van vakbonden soms erg kwalijk. Bijvoorbeeld in de discussie over de Tweede Fase. Er waren genoeg geluiden, ook van Kamerleden, dat er meer tijd en geld beschikbaar moest zijn voor de vernieuwing van de bovenbouw van havo/vwo. Tijdens een debat daarover kwam er een bericht binnen van de AOb (Algemene Onderwijsbond, red.) met de mededeling dat zij akkoord waren met de aanpak van toenmalig staatssecretaris Netelenbos. De Kamerleden die door intens contact met de werkvloer hun twijfels hadden, werden dus opeens niet meer gesteund door de vakbonden. Er wordt vaak gezegd dat de problemen die ontstonden de schuld van de politiek zijn. In veel gevallen klopt dat, maar de vakbonden hebben ook echt steken laten vallen. Ik ben ervan overtuigd dat een aantal Kamerleden soms beter weet wat er op de werkvloer leeft dan sommige vakbondsbestuurders. Daarnaast was de lobby richting Den Haag een zooitje, vooral omdat belangenorganisaties elkaar onderling tegenspraken. Soms wordt de focus op de deal de lange termijn of de werkvloer uit het oog verloren. Het moet geen handjeklap-marktplaats worden. Daar moeten de vakbonden, dus ook CNV Onderwijs, voor waken."

Wat maakte tijdens het onderzoek de meeste indruk op u?

'Eén van de meest inspirerende verhoren die er heeft plaatsgevonden, was die met onderzoekers die zich bezig hebben gehouden met neurowetenschappen. De wetenschappers Jolles en Crone onderzochten de werking van hersenen van jongeren. Pubers zijn lichamelijk en qua hersenontwikkeling zo in de groei dat ze in die periode simpelweg niet volledig "zelfstandig"? kunnen werken. Veel ouders zullen die bevindingen herkennen. Hun onderzoek maakte het debat over onderwijsvernieuwingen wat biologischer, wat exacter. Jongeren kan je vrijlaten, maar je moet ook houvast geven. Leerlingen moeten ook na hun middelbare schooltijd basale kennis paraat hebben en dat ontbrak in het studiehuis. Het ouderwets stampen van tijdsbalken, rijtjes en formules bleek soms zo gek nog niet. Ook basale kennis van taal en rekenen."

Dan bent u zeker erg blij met de aandacht van het kabinet voor die vaardigheden?

"Inderdaad, in die plannen kunnen wij ons zeker vinden. Maar als D66 vinden we wel dat het geld voor gratis schoolboeken beter kan worden besteed aan de versterking van het onderwijs en het lerarenkorps. De grootste uitdaging in de komende tien jaar is immers het aantrekken van nieuwe docenten. Ook vinden wij dat de exameneisen verstevigd mogen worden. Zowel de schoolonderzoeken als de centrale examens moeten met een voldoende afgesloten worden. Een consequentie is natuurlijk dat er meer zittenblijvers komen. Alle scholieren moeten wat ze leren goed beheersen, ook op VMBO-niveau. Excellente electriciens, timmerlieden en verzorgenden en goed klaargestoomd voor het MBO of de Havo. Daarmee geef je kinderen iets mee voor de rest van hun leven. Als wij een kenniseconomie van formaat willen worden, moeten we allemaal op ieders hoogste niveau presteren."