Home>>In de media>>Klaar met het leven, het kan.. (Parool)

Klaar met het leven, het kan.. (Parool)

24 feb 2016
Klaar met het leven het kan parool

Op woensdag 24 februari stond in dagblad het Parool mijn opiniestuk over euthanasie. Sommige zeer oude mensen zijn 'klaar' met het leven, en willen graag hulp bij het sterven. De commissie Schnabel deed hier onderzoek naar, maar laat hen helaas in de kou staan. Dat kan anders.

------

Klaar met het leven, het kan..

Euthanasie vraagt om een zorgvuldig debat. Het was dus een goed idee om de discussie over het ‘voltooid leven’ eens verder te doordenken. Maar de commissie-Schnabel die hiertoe de opdracht kreeg heeft de onzekerheid over euthanasie op dit onderwerp juist vergroot en dreigt de discussie op jaren achterstand te zetten. Een gemiste kans.

In Nederland is euthanasie bij wet geregeld. Een arts mag een patiënt helpen met dodelijke middelen als er sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden. Het verzoek moet vrijwillig, consistent en weloverwogen zijn. De afgelopen jaren is de werking van de wet uitgebreid. Inmiddels kunnen mensen die langdurig, uitzichtloos psychisch lijden een euthanasieverzoek doen. Ook mensen met Alzheimer die goed gedocumenteerd zijn en tijdig een euthanasieverzoek indienen, kunnen geholpen worden. Hoe verschillend de situaties ook zijn, het feit dat er een medisch label aan kan worden gehangen, geeft steeds de doorslag.

Bij discussie over ‘voltooid leven’ gaat het echter over iets anders. Hier betreft het oude mensen die zichzelf overleven: ze zijn klaar met het leven. Hun lijden is vooral existentieel en ze willen waardig sterven. Maar anders dan in andere gevallen, ontbreekt hier een onmiddellijke medische aanleiding.

Het goede nieuws is dat de commissie- Schnabel het geschetste dilemma erkent. In het rapport stelt de commissie vervolgens dat veel van deze ouderen  worden geconfronteerd met een optelsom aan ouderdomskwalen en klachten, die, in combinatie met een gevoel van existentieel lijden, in aanmerking kunnen komen voor euthanasie. Opnieuw wordt dus de  aantoonbare medische oorzaak van de doodswens als bezweringsformule gebruikt. 

De commissie gaat daarmee echter voorbij aan de ouderen waar deze optelsom aan ouderdomsklachten niet, of veel minder speelt. De commissie stelt dat voor hen geen oplossing te bedenken is. Ze maken het helemaal bont als zij zich verdedigt dat het aantal van zulke ouderen slechts een beperkte restcategorie is. Een merkwaardige redenering. Als het over zoiets fundamenteels gaat als leven en dood dient immers niet de kwantiteit, maar de kwaliteit van zorg de doorslag te geven.

De commissie concludeert echter dat opstellen van niet-medische criteria erg ingewikkeld is. Ook dat klopt, maar onmogelijk is het zeker niet.  

Aanknopingspunten zijn bijvoorbeeld te vinden in de uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in 2015. In deze zaak stond de zoon van een 99 jarige moeder terecht. Hij had haar geholpen met haar zelfdoding. De rechter besloot hem geen straf op te leggen en gaf daarvoor duidelijke redenen. De wens van de vrouw was vrijwillig, weloverwogen en persistent. Ze had voortdurend de regie in eigen hand en er waren geluids- en beeldopnamen waarin ze helder aangaf te willen sterven. Bovendien was voldoende gezocht naar andere oplossingen. De zoon heeft als niet-medicus de zelfdoding zorgvuldig en - volgens een met zijn moeder besproken protocol - uitgevoerd en op transparante wijze zijn handelen vastgelegd om dit zo toetsbaar te maken. Vanwege deze punten werd de zoon ontslagen van rechtsvervolging.

Het  is teleurstellend dat de commissie geen gevolg geeft aan de oprechte en goed doordachte, autonome wens van sommige ouderen. Op basis van de uitspraak van de rechter vorig jaar, ervaringen uit de praktijk en vele publicaties over dit onderwerp, had ze weldegelijk handvaten kunnen formuleren om een volgende stap in dit proces te zetten. Het is van groot belang dat nu anderen dit debat naar een volgende fase te brengen. 

Boris van der Ham, Voorzitter Humanistisch Verbond

Steun het Humanistisch Verbond op www.humanisme.nu