Home>>In de media>>Interview De Democraat: "Boris van der Ham over de Commissie Onderwijsvernieuwing"

Interview De Democraat: "Boris van der Ham over de Commissie Onderwijsvernieuwing"

10 apr 2008

In D66 ledenmagazine "De Democraat" verscheen onderstaand interview met mij over de onderzoekscommissie Onderwijsvernieuwing Dijsselbloem. Vanaf april 2007 maakte ik deel uit van deze commissie.

"Investeer in geduld"

D66-kamerlid Boris van der Ham maakt vanaf april 2007 deel uit van de commissie Dijsselbloem, de Parlementaire Onderzoekscommissie Onderwijsvernieuwingen. Onlangs kwam de commissie met de onderzoeksresultaten. De voornaamste conclusie was dat de overheid in "ernstige mate" de kwaliteit van het onderwijs heeft verwaarloosd. Een stevige conclusie.. Ja, die conclusie galmt nog steeds na. De afgelopen twintig jaar zijn verschillende bewindslieden druk bezig geweest met de details van het lesgeven, en zijn daarbij het doel uit het oog verloren. Namelijk dat leerlingen voldoende basiskennis moeten hebben.

 

Maar uit internationaal onderzoek blijkt dat Nederland best goed scoort Die cijfers geven een vertekend beeld. Wist je dat scholen zelf mogen uitmaken of ze aan zo'n internationale test meedoen? Dat is toch gek. En de testmethoden in de deelnemende landen zijn ook nog eens verschillend. De cijfers zijn niet representatief. Als je de cijfers van Nederland door de jaren met elkaar vergelijkt, dan zie je wel een ontwikkeling. Dan blijkt dat leerlingen steeds minder goed kunnen rekenen. Natuurlijk is het Nederlands onderwijs nog best redelijk, maar constateerden dat het afglijdt. Dat kunnen we ons niet permitteren. Nederland moet het juist hebben van goed opgeleidde mensen. Wat moet er gebeuren? De overheid moet ophouden met zich met de vorm van het onderwijs te bemoeien. Dat moeten leraren zelf doen. De overheid moet de kwaliteit bewaken.

 

Meer autonomie voor de scholen dus? Ja, maar schoolleiders moeten uitkijken dat ze niet in de zelfde fout gaan als de overheid. Schoolleiders ontwikkelen zich soms tot mini-ministers. Ze komen met concepten, visioenen en detailvoorschriften die het leraren onmogelijk maken om les te geven. In het maken van beleid moeten schoolleiders leraren en ouders meer betrekken. Zo niet, dan moeten lerarern dat eisen. De overheid moet zich niet meer met het onderwijs bemoeien? Juist wel, maar anders dan ze nu doet. Harde eisen stellen aan de kwaliteit. Ik noem er een paar. In het Middelbaar onderwijs moet het schoolexamen en centraal examen beide met een voldoende worden afgelegd. Er moet tijd en geld komen voor het lesgeven, met een gekwalificeerde leraar voor de klas. En lerarenopleidingen moeten voortaan examens afnemen om de kwaliteit van de leraar te verbeteren. Ook vinden we dat er een arbeidsgerichte afdeling moet komen op het VMBO voor leerlingen die liever met hun handen werken.

 

Bovendien moet het 'stapelen" van opleidingen makkelijker worden. Beleidsmakers betitelden het tot voor kort als een "inefficiente leerweg" wanneer een leerling eerst VMBO, dan HAVO en vervolgens het HBO afliep. Maar dat soort stappen zijn juist prachtig. Vooral allochtone leerlingen hebben baat bij dat stapelen, bijvoorbeeld om taalachterstanden in te kunnen lopen. Iets anders: hoe was het voor jou om die commissie deel te nemen? Het slokte veel uren, dagen, avonden en weekenden op. Maar het was "t waard. Het was een verrijking. Zo'n commissie spreekt met iedereen: wetenschappers, ouders, leraren, leerlingen, tot aan hoogbejaarde voormalig bewindslieden Van Kemenade en 86-jarige Van Veen. Intussen ging het Kamerwerk gewoon door, ook voor mij. Tussen alle heibel en drukte van het Binnenhof was het fantastisch om met zo'n diepgaand onderzoek bezig te zijn.

 

Welk verhoor staat je het meeste bij? Tijdens de besloten verhoren, verhoorde ik topwetenschappers op het gebied van de leerpsychologie en neurowetenschappen. De leerpsycholoog maakte duidelijk je sommige gewoon moet 'stampen', heel vaak herhalen zodat je het automatisch kan, zoals cijfertjes en feitjes. De neurowetenschappers spraken over de biologische beperkingen van jongeren in hun pubertijd: pubers zijn lichamelijk en qua hersenontwikkeling zo in de groei dat ze in die periode simpelweg niet volledig 'zelfstandig' kunnen werken. Tijdens deze verhoren moest ik veel aan mijn vader denken. Toen ik op de middelbare school zat, gaf hij me bijles wiskunde, want daar was ik niet zo goed in. Ik herinnerde hoe hij heel geduldig de leerstof met me herhaalde en herhaalde, zodat ik uiteindelijk een voldoende voor wiskunde kreeg op mijn rapport. Ik dacht: die vader van mij had het maar goed door.