Home>>In de media>>Het maakt niet uit wat je gelooft, zolang je maar zelf blijft nadenken

Het maakt niet uit wat je gelooft, zolang je maar zelf blijft nadenken

01 mei 2010
Het maakt niet uit wat je gelooft zolang je maar zelf blijft nadenken

Dit interview verscheen in het blad Ooit, een blad van een uitvaartorganisatie. We bevinden ons in de oude zaal van de Tweede Kamer. Boris van der Ham, Tweede Kamerlid voor D66, komt haastig aanlopen. Tussen twee afspraken door maakt hij even tijd om met ons over diepzinnige zaken te praten. Hoe passen leven en dood in het jachtige leven van deze politicus?

Dromen verwezenlijken

"Je moet je dromen niet uitstellen", zegt Boris van der Ham. Het belang hiervan heeft hij onlangs van dichtbij ervaren. In augustus 2008 overleed zijn moeder. "Zij wilde ooit nog eens naar Indonesië. Maar ze stief snel naar haar pensioneren aan een hersentumor. Een jaar ervoor overleed mijn vader aan een longontsteking. Hij was altijd wel zwak, maar opeens ging het heel snel. Bij hem voelde het als heel plotseling; op de dood van mijn moeder waren we meer voorbereid. Het voelt onrechtvaardig als je ouders zo kort na elkaar overlijden. Voor mijzelf, maar vooral voor hen. Ze waren nog zo jong. Mijn moeder was 67, mijn vader 69. Het heeft me doen beseffen waarom je zo veel mogelijk in het nu moet leven. Ik ben 36. Als ik op een vergelijkbare leeftijd overlijd als mijn ouders, ben ik al over de helft van mijn leven. Ik geloof dat er na de dood niets meer is, dus het moet echt hier en nu gebeuren."

 

Afscheid nemen stopt

Door zijn weekenden vrij te plannen kon Van der Ham zijn zieke moeder zo veel mogelijk zelf verzorgen. "Die periode was waardevol", vertelt hij. "Het is zo indrukwekkend om je moeder te zien veranderen van een sterke vrouw in zoiets kwetsbaars. Ik was me ook erg bewust van hoe definitief alles was..Bij mijn vader had ik nog van alles nog willen zeggen, en ik had me voorgenomen dat bij mijn moeder nu wel te doen. Maar zolang iemand leeft, wil je niet steeds in een toon van afscheidnemen spreken. Je kunt niet eindeloos afscheid nemen; op een gegeven moment stopt het. Daardoor zijn er nog steeds dingen die ik had willen zeggen of vragen. Maar dat zal denk ik altijd zo zijn. Na haar dood miste ik gek genoeg de gezelligheid van dat laatste half jaar. Er kwam veel familie over de vloer en we hadden goede gesprekken, ook met de medewerkers van de terminale thuiszorg en het hospice. Zij hebben ons erg geholpen. Ze stelden ons gerust en hebben mijn moeder goed verpleegd."

 

Tijd maken voor familie

Door de dood van zijn ouders hecht Van der Ham nog meer aan zijn familie. In zijn drukke schema neemt hij er meer de tijd voor. "Als politicus ga je niet naar je werk. De politiek is je leven. Ik ben hier elke dag tot een uur of elf en ook in het weekend ben ik met politiek bezig. Toen mijn moeder ziek was, deelde ik mijn tijd zo in, dat ik veel bij haar kon zijn. Ik heb me beseft dat tijd voor je familie altijd belangrijk is, niet alleen als er iemand ernstig ziek is." De ervaringen die Van der Ham opdeed met de gezondheidszorg en uitvaartbranche neemt hij mee naar de Kamer: "Bij debatten over deze onderwerpen kan ik nu uit mijn eigen ervaring putten."

 

Kwetsbaren beschermen

"Bij het overlijden van mijn ouders heb ik mooie dingen meegemaakt, maar ook dingen die niet kloppen. De begrafenis van mijn vader was perfect geregeld. Hij had een goede verzekering en had vastgelegd waar hij opgebaard wilde worden. Maar voordat zijn lichaam daarheen kon, moest hij eerst naar het mortuarium van het ziekenhuis. Dat was elders in de stad. Ze hebben toen het lichaam van mijn vader van het ene naar het andere mortuarium gereden, alleen omdat het zo in het contract van het ziekenhuis met de uitvaartonderneming stond. Dat soort regels kloppen natuurlijk niet. "

 

Zelf nadenken

De dood van zijn ouders heeft Van der Ham nog meer geprikkeld om zich voor levensbeschouwelijke onderwerpen te interesseren. ‘Ik ben niet religieus. Maar oude teksten vind ik wel inspirerend. Sinds kort hou ik op vrijzinnig.com een soort lezinkjes-met-een-knipoog over vrije, oude denkers, zoals Spinoza. Het feit dat er over de dillema's van het leven en van de samenleving al zoveel geschreven is, vind ik wel geruststellend. Hoewel, je moet elke keer toch zelf een afweging maken. Elke idee wordt eng, zodra je alles letterlijk naleeft en niet meer zelf nadenkt. "

 

Samen zingen

Van der Ham's ouders komen uit een vrij streng gelovige familie. Zijn ouders voedde hun hem juist in de juist vrijzinnige protestantse kerk op. Zelf is Van der Ham niet meer gelovig. "Maar ik ben ook niet anti-religie. Mensen moeten zich kunnen laten inspireren door dat waar ze zich goed bij voelen. Maar leg de ander niets op. Gelukkig doen de meeste mensen dat niet. Het enige wat ik echt mis bij het ‘ongelovig' zijn is het samen zingen. Er is eigenlijk helemaal geen traditie van samenzingen bij niet-religieuze samenkomsten, zoals huwelijken begrafenissen. Dat is jammer. Als je uit volle borst zingt, klamp je je vast aan het leven."

 

Volgende generatie

Gevraagd naar hoe hij graag zelf herinnerd wil worden, hoopt hij dat dit om de goede dingen is die hij achterlaat. "Dat is best moeilijk; we herinneren ons vaak vooral de slechteriken uit de geschiedenis. Toch probeer ik als politicus het verschil te maken. Mensen moeten in staat worden gesteld het beste uit zichzelf te halen, daarvoor zit ik in de politiek. Goed onderwijs, maar ook een schoon milieu. Sommige van die inspanningen maak je zelf misschien niets meer mee. Ik heb onlangs een plan gemaakt om in 2050 50% meer bossen te realiseren, maar in 2050 ben ik misschien al niet meer. Er is een gezegde: boompje groot, plantertje dood. Dat geldt misschien ook wel voor politici. "