Home>>In de media>>Laten we Europees denken over energie (Volkskrant)

Laten we Europees denken over energie (Volkskrant)

12 jan 2007

Op 12 januari verscheen in de Volkskrant een artikel over een mogelijk Europees duurzame energiebeleid. Samen met Geert Lambert van Spirit, doe ik een oproep voor een Europees Verdrag voor Duurzame Energie: EURONEW. Dit initiatief kun steunen op www.eurenew.eu > Op woensdag 10 januari kwam de Europese Commissie, na lang aandringen, met haar plannen voor schone energie. De commissie had geen beter moment kunnen treffen. De aandacht voor schone energie en de vrees voor klimaatveranderingen is immers tot een Europese hype uitgegroeid. Iedere Europeaan kent, vooral door toedoen van Al Gore, tegenwoordig de bedreiging die van het broeikaseffect uitgaat. Het Barlaymontgebouw van de Commissie te Brussel puilde daarom uit van de journalisten toen voorzitter Barosso zijn plannen toelichtte. Helaas, moeten we constateren dat de plannen van de commissie veel kansen laat liggen om tot een Europese aanpak te komen. Natuurlijk, het is positief dat Barosso voorstelt om de financiële bijdrage voor schone energie te verhogen, dat hij een open energiemarkt wil, en dat hij pleit voor een gezamenlijk optreden in energiecrises zoals die met Rusland. De commissie maakt echter ook een aantal vreemde keuzes. Zo zet ze vol in op kernenergie als alternatieve vorm van schone energie. Kernenergie heeft inderdaad het voordeel dat het nauwelijks CO2-uitstoot, maar heeft als nadeel dat het hardnekkig nucleair afval achterlaat. Bezwaarlijker is misschien nog wel dat het gepolariseerde debat over kernenergie een vertragende invloed heeft op het versnellen van de technologische ontwikkeling van echte schone energie (zoals zonne- en windenergie). Een euro voor onderzoek en ontwikkeling kan maar een keer worden uitgegeven, en wat ons betreft zou hernieuwbare energie voorrang moeten krijgen, aangezien daar nu de grootste technologische vooruitgang te boeken valt. Een nog veel groter probleem van de plannen is dat de Europese Commissie niet streeft naar een werkelijk geïntegreerde Europese samenwerking op het gebeid van schone, hernieuwbare energie. Opnieuw laat de commissie het initiatief voor de invulling, ontwikkeling en toepassing ervan aan de individuele lidstaten, terwijl hier nu juist Europese regie noodzakelijk is. Bij een zo gedesintegreerde aanpak zal van een werkelijke acceleratie in het onderzoek geen sprake zijn. Alleen al de ligging van de individuele lidstaten zorgt er al voor dat er ook beperkingen optreden in de vormen van schone energieopwekking. Om het simpel te zeggen: In het ene deel van Europa kan effectiever zonne-energie worden opgewekt, dan in het andere. Een gezamenlijk beleid op technologisch onderzoek, maar ook allocatie van grootschalige toepassing van energieopwekking kan de geografische, geologische en klimatologische voordelen van de verschillende lidstaten elkaar laten aanvullen. Maar hoe organiseren we dat? Er zijn genoeg historische voorbeelden. Niet alleen hebben de lidstaten succesvol samengewerkt in de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staat (EGKS); ze werken tot op de dag van vandaag ook binnen EURATOM samen. Vanaf 1957 is dit verdrag in werking en laat de lidstaten uiterst effectief samenwerken rond onderzoek, ontwikkeling en veiligheid van kernenergie. Het grote voordeel van dit verdrag is dat het een langdurig commitment is tussen de lidstaten, strenge gezamenlijke eisen kan stellen, het een fors eigen budget heeft, en minder kwetsbaar is gebleken voor politieke grillen. Het lijkt misschien wat paradoxaal maar de ontwikkeling van hernieuwbare energie zou zeer geholpen zijn bij het overnemen van het succesvolle organisatiemodel van EURATOM. Daarom bepleiten wij een nieuw Europees verdrag voor hernieuwbare energie: EURENEW. In een dergelijk verdrag zouden, net als bij EURATOM, langdurige afspraken moeten worden gemaakt voor verdergaand gezamenlijk onderzoek. Maar dit verdrag zou ook moeten voorzien in het aanbesteden van bijvoorbeeld grootschalige zonnekrachtcentrales in Zuid-Europa, het verbeteren van de Europese netwerken voor schone energie en stabiele financiële prikkels. Met een dergelijke aanpak wordt ook het investeringsklimaat voor het bedrijfsleven sterk verbeterd om zich op deze markt te storten. Om dit EURENEW-verdrag tot stand te brengen is noodzakelijk dat de EU-lidstaten hun enge nationale gerichtheid loslaten. Hiertoe is inmiddels een Europese burgerinitiatief gestart om EURENEW op de agenda te krijgen. Politici en hun medeburgers willen hun regeringen hiermee oproepen om tot dit nieuwe verdrag voor hernieuwbare energie te komen. De plannen die de Commissie deze week heeft gepresenteerd zullen het komend jaar onderwerp zijn van veel debat in de Europese Unie. De lidstaten, milieuorganisaties en Europese burgers moeten er, in hun eigen belang, voor zorgen dat het momentum wordt gegrepen om een betekenisvolle te stap te wagen. Vooral nu de Europese Unie, na het debacle rond de Europese grondwet, worstelt met zijn toekomst, kan EURENEW een positieve impuls geven. Boris van der Ham is Kamerlid voor D66, Geert Lambert is lid van het Belgische parlement voor het links-liberale Spirit. Op www.eurenew.eu kan het Europese burgerinitiatief voor schone energie, Eurenew, worden gesteund.