Home>>In de media>>Laat de dubbelzinnigheid varen (Volkskrant)

Laat de dubbelzinnigheid varen (Volkskrant)

09 dec 2013
Laat de dubbelzinnigheid varen

Tien december is het de dag van de Mensenrechten, en op die dag komt het rapport 'Freedom of Thought' uit. Dat gaat over de vervolging van vrij- en andersdenkenden. Onder het mom van godslastering worden mensen wereldwijd vervolgd. Daarom moet Nederland zijn dubbelzinnigheid laten varen en voluit strijden voor de vrijheid van meningsuiting. In de Volkskrant staat hierover vandaag een artikel van mijzelf en Rein Zunderdorp, bestuurslid van de International Humanist and Ethical Union.

Blasfemieverboden verre van symbolisch

Vorige week kwam in ons land een einde aan het wettelijk verbod op ‘smalende godslastering’. Hoewel de wet al decennia niet meer is gebruikt, leidde de afschaffing ervan tot indringende debatten. Sommigen vonden de discussie over de wet vooral ‘symbolisch’. In deze discussie werd vaak vergeten dat in diverse landen het verbod op godslastering verre van symbolisch is, maar rauwe praktijk. Daar is het levensgevaarlijk om geen of niet de 'juiste' godsdienst aan te hangen.

Morgen brengt de International Humanist and Ethical Union (IHEU) het jaarlijkse rapport ‘Freedom of Thought’ uit, waarin vervolging van vrijdenkers in kaart is gebracht. Met name in streng islamitische landen worden niet-gelovigen uitgestoten, opgesloten of krijgen te maken met geweld. In zeven landen riskeren atheïsten zelfs de doodstraf. Dit jaar ziet de IHEU vooral een toename van atheïstische bloggers die vervolgd of bedreigd worden.

De voorbeelden zijn divers. Zo publiceerden Islamitische partijen in Bangladesh in 2012 een lijst met namen van 84 bloggers die wegens godslastering de dood zouden verdienen. Eén blogger is in zijn huis vermoord, een ander overleefde een aanval. De Egyptisch Alber Saber Ayad deelde zijn atheïsme op internet en werd eveneens met de dood bedreigd en gearresteerd. Hij kreeg drie jaar gevangenisstraf voor het beledigen van religie. Alexander Aan zit twee en een half jaar vast in Indonesië voor seculiere uitingen en twee jonge atheïsten zevenenhalf jaar in een Tunesische gevangenis vanwege Facebookposts. De schrijver Aleksandr Kharlamov werd in maart dit jaar gearresteerd in Kazakhstan omdat hij over zijn atheistische levensvsie schreef. Hij zou oproepen tot religieuze haat door 'zijn eigen mening in kranten en op internet boven de mening en het geloof van de meerderheid te stellen'. Hij is overgebracht naar een psychiatrische inrichting en riskeert zeven jaar gevangenisstraf. 

Rusland introduceerde dit jaar op 1 juli een nieuwe wet die het 'beledigen van religieuze gevoelens' criminaliseert. De protesten van rockband Pussy Riot tegen de Russisch Orthodoxe Kerk en Poetin waren zeer waarschijnlijk aanleiding tot de nieuwe blasfemiewet. Pussy Riot werd veroordeeld wegens hooliganisme en religieuze haat en twee van de leden zitten nog steeds gevangen.

Sinds 1999 strijdt een alliantie van meer dan vijftig islamitische landen bij de Verenigde Naties voor het aanpakken van 'defamation of religion' (belediging of belastering van religie). Opvallend is dat niet alleen atheïstische, humanistische en vrijzinnige organisaties zich tegen deze pogingen verzetten, maar ook christelijke organisaties. Zij zien dat dergelijke verboden zich in deze landen ook keren tegen minderheidsreligies, zoals het christendom. Zoals in het geval van de Pakistaanse Asia Bibi. Als christen haalde zij water uit een bron voor moslims: een belediging van de Islam. Zij zit vast en wacht op haar doodstraf. Het is dus in ieders belang om ondubbelzinnig stelling te nemen tegen verboden op godslastering.

Hoewel het verbod op ‘smalende godslastering’ nu is afgeschaft, gaf de Eerste Kamer tegelijkertijd toch weer een onhelder signaal af. Met een motie vroeg de Kamer de Regering te onderzoeken of  'als ernstig ervaren belediging van burgers door belediging van hun geloof en geloofsbeleving' wellicht elders in het stafrecht verboden zou moeten worden. Opnieuw dus een mogelijke status aparte voor religie ten opzichte van andere opvattingen en levensbeschouwingen. Deze geluiden zijn koren op de molen van een land als Pakistan, dat uitsluiting en geweld richting atheïsten goedkeurt, onder verwijzing naar het verbod op blasfemie in sommige westerse landen, zoals in Ierland.

Uit het rapport ‘Freedom of Thought’ blijkt hoe gevaarlijk het is zogenaamde fatsoensnormen te verweven met wettelijke verboden. In handen van de verkeerde regimes wordt een fatsoensnorm een instrument van religieuze dwang en vervolging, of een vrijbrief om te doden. Juist nu het in internationaal perspectief zo belangrijk is om de vrijheid van denken en spreken te verdedigen, moet Nederland zijn dubbelzinnigheid definitief laten varen.

Boris van der Ham, voorzitter van het Humanistisch Verbond
Rein Zunderdorp, bestuurslid van de IHEU

Teken voor vrijheid: HIER

Lid worden van het Humanistisch Verbond kan HIER