Home>>In de media>>Internationale mensenrechten hebben elkaar nodig (NRC)

Internationale mensenrechten hebben elkaar nodig (NRC)

15 jul 2013
Internationale mensenrechten hebben elkaar nodig nrc

In NRC Handelsblad een artikel van mijn hand over het nieuwe Mensenrechtenbeleid van de regering. Minister Timmermans (PvdA) wil een rangorde aanbrengen in mensenrechten. Onverstandig, vind ik als voorzitter van het Humanistisch Verbond. Naar mijn mening moet Nederland zich teweer blijven stellen tegen inperking van de vrijheid van meningsuiting.

Met zijn nota ‘Respect en recht voor ieder mens’ wil minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) voorrang geven aan de bescherming van vrouwen, seksuele minderheden en mensenrechtenactivisten. Daardoor zal de aandacht voor het mensenrechtenartikel over godsdienstvrijheid afnemen. Onbedoeld zal deze verschuiving negatief uitpakken – juist als het gaat om de bescherming van vrouwen, seksuele minderheden en mensenrechtenactivisten.

Artikel 18 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens beschermt het recht op onder meer godsdienstvrijheid. Maar het artikel heeft een veel bredere werking dan godsdienst alleen. Er staat letterlijk: „Een ieder heeft recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst; dit recht omvat tevens de vrijheid om van godsdienst of overtuiging te veranderen”. Het artikel beschermt dus ook uitdrukkelijk de algemene vrijheid van denken, en dus ook de vrijheid afscheid te nemen van een levensbeschouwing of godsdienst.

Voor atheïsten, humanisten, vrijdenkers en vrijzinnig-religieuzen is het van toenemend belang dat juist dit element van het mensenrechtenartikel wordt benadrukt. In landen waar het denken niet vrij is, mogen godsdienstige bronnen niet betwijfeld en bekritiseerd worden. Afwijken van de meerderheidsgodsdienst of de alleenheersende politieke ideologie, zoals in Noord-Korea, is niet toegestaan.

Die vrijheid is echter noodzakelijk om alle vormen van vrijheid te garanderen. Dit beeld werd onlangs bevestigd in het rapport 'Freedom of Thought' van de International Humanist Ethical Union (IHEU): „In landen waarin de vrijheid van denken niet wordt beschermd, staan ook de andere mensenrechten voortdurend onder druk. Dit is geen toeval: als denken een misdaad is, kan geen enkele vrijheid overleven”.

Het rapport liet zien dat in zeven streng islamitische landen atheïsten, humanisten en religieuze minderheden de doodstraf riskeren en dat onder meer in Pakistan en Rusland de vrijheid van meningsuiting verder aan banden wordt gelegd. In Egypte was de inperking van de vrijheid van meningsuiting en de beperking van rechten van minderheden een belangrijke reden voor de opstand tegen de Moslimbroederschap. 

Ook in de rest van de Arabische wereld en in delen van Afrika staan deze vrijheden onder druk. Het zijn precies de landen waar ook vrouwen en seksuele minderheden het zwaar te verduren hebben. In landen waar wordt gevochten om de rechten van atheïsten, humanisten en niet-godsdienstigen te beschermen, zijn deze minderheden veelal natuurlijke bondgenoten van emancipatiegroepen. 

Nederland moet daarom blijvend tegenwicht bieden aan de groeiende internationale druk om de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging als tegenstrijdig met andere vrijheden te zien. De organisatie van Islamitische landen (IOC) heeft de afgelopen jaren regelmatig gepleit voor een beperking van de vrije meningsuiting, want kritiek op religie zou een schending van de godsdienstvrijheid zijn. Hieronder verstaat IOC ook de vrijheid om afstand te nemen van religie, of kritiek te hebben op de discriminatie van vrouwen en seksuele minderheden. Dit najaar, bij de jaarlijkse vergadering van de Verenigde Naties, zullen deze islamitische landen opnieuw proberen deze mensenrechten tegen elkaar uit te spelen.

De keuze van de Nederlandse regering om een nieuw soort rangorde aan te brengen in het mensenrechtenbeleid is onverstandig. Vrijheid kan niet worden geclaimd door een enkele levensbeschouwing of godsdienstige groep – het komt ieder individu toe.

Boris van der Ham is voorzitter van het Humanistisch Verbond

Lid worden? Klik HIER