Home>>In de media>>Goed als de neuzen soms dezelfde kant opstaan. (Human)

Goed als de neuzen soms dezelfde kant opstaan. (Human)

13 jan 2018
Goed als de neuzen soms dezelfde kant opstaan human

In het blad van het Humanistisch Verbond en omroep Human schreef ik als voorzitter van het Humanistisch Verbond over de identiteits-discussie. Is het een goed idee als alle kinderen naar het Rijksmuseum moeten en het Wilhelmus kennen?

Soms voel ik me een beetje oud. Bijvoorbeeld als ik  aan jongere collega’s vertel, dat Nederland ooit maar twee televisiezenders had. Elk weekend keek vrijwel de helft van de bevolking naar hetzelfde tv-programma. Van het journaal, tot Ron’s Honeymoonquiz. Nu heeft bijna iedereen een paar honderd tv-kanalen en via YouTube miljarden filmpjes ter beschikking. Van een gemeenschappelijke ervaring is steeds minder sprake.

Ik moest hieraan denken toen de nieuwe regering een aantal plannen bekend maakte voor het ‘verbinden van de samenleving’.  Het regeerakkoord sprak de ambitie uit dat elk schoolkind het Rijksmuseum en de Tweede Kamer moest bezoeken. Daar zou dan geleerd moeten worden wat ‘typisch Nederlandse’waarden als democratie, vrijheid en gelijkheid inhouden. Daarnaast werd het kennen van het Nederlandse volkslied verplicht.

Toen ik dat hoorde, werd ik getroffen door een bliksemschicht sarcasme: “Heel goed, het Wilhelmus! En dan het liefst staand en zingend! Daarmee maken we in een klap jarenlangbezuinigen op zowel geschiedenis-, gym- als muzieklessen ongedaan!”

Maar na die negatieve gedachte, besloot ik dat ik de plannen wel interessant vond. Er is de afgelopen jaren veel gesproken over het gebrek aan burgerschap; en deze voorstellen maakten dat in ieder geval concreet. Maar in de Tweede Kamer was er vooral kritiek. Was er wel extra geld voor de plannen? En is het Rijksmuseum niet te ‘Amsterdams’ en te 17de eeuws? In reactie op die kritiek blies de nieuwe minister van Cultuur meteen de aftocht. De voorstellen waren slechts  ‘suggesties’ en ieder moest maar voor zich bepalen welk museum je zou willen bezoeken. Ik vond dat jammer, want de gedachte aan dat gezamenlijk schoolreisje was nou juist zo prikkelend.

In de eerste democratie ter wereld, in het Athene van 2500 jaar geleden, was zo’n gezamenlijk ervaring ook een belangrijk onderdeel van het burgerschap. In die tijd werden er jaarlijks theaterfestivals georganiseerd. Net als bij Ron’s Honeymoonquiz, werd dit schouwspel door vrijwel elke Atheense burger gezien: arm, rijk, meester en slaaf, iedereen keek naar tragedies waarin koningen uit het verleden werden uitgebeeld die hun land autoritair bestuurden, en komedies waarin de democratische machthebbers op de hak werden genomen. De onderliggende boodschap was steeds klip en klaar: bewaak de waarden van de democratie, en wees altijd op je hoede voor tirannie.

Als de neuzen heel af en toe – letterlijk -  dezelfde richting op staan, kan dat een goed startpunt zijn voor een debat, of een goed gesprek. Het geeft focus. In een samenleving waar we worden overspoeld met een veelheid aan beelden en meningen, is zo’n focus geen overbodige luxe. De vraag is alleen: wat wil je meegeven?

Mijn voorstel: schrap Amsterdam, en ga een hele dag naar Den Haag. Begin bij het prachtige Vredespaleis, het symbool voor universele mensenrechten. Laat leerlingen ervan doordrongen worden dat democratie, vrijheid en gelijkwaardigheid niet alleen ‘typisch Nederlandse’ waarden zijn, maar juist voor iedereen gelden, waar je ook vandaan komt. Bezoek daarna naar de Tweede Kamer en laat de leerlingen zelf hun mening vormen over de onderwerpen die hen bezighouden. Wandel vervolgens door naar het museum Escher in het Paleis, op steenworp afstand van het Binnenhof. Escher tekende zowel figuratief als abstract. Het prikkelt de geest, stimuleert tot kritisch nadenken. Ideaal voor schoolkinderen dus.

En besluit de dag dan met een voorstelling van het Nationaal Theater, dat geëngageerd toneel maakt over het Nederland van nu. En oja, dit gezelschapis gevestigd in de Koninklijke Schouwburg. Een prima plek om in de foyer eventueel het Wilhelmus te zingen. Het galmt er heerlijk!

Boris van der Ham, voorzitter Humanistisch Verbond (steun het Humanistisch Verbond HIER)