Home>>In de media>>Catshuis moet zuinig zijn op onderwijs (Financieel Dagblad)

Catshuis moet zuinig zijn op onderwijs (Financieel Dagblad)

24 mrt 2012
Catshuis moet zuinig zijn op onderwijs financieel dagblad

Op dit moment wordt er onderhandeld in het Catshuis over nieuwe bezuinigingen. In het Financieel Dagblad publiceerde ik een opinieartikel over de noodzaak van hervormingen en investeringen in het onderwijs. "Het is onverantwoord dat we 300 miljoen euro weggeven aan gratis schoolboeken en tegelijk bezuinigen op zorgleerlingen"

-----

Investeer in onderwijs en benut het huidige budget beter

'Onderwijs heeft geen vijanden in Nederland, maar ook weinig echte vrienden.’ Deze observatie deed scheidend SER-voorzitter Rinnooy Kan een aantal jaar geleden. En inderdaad, de meeste politici verklaren regelmatig op devote toon hoe belangrijk onderwijs wel niet is. Tegelijk stapelt bezuiniging zich op bezuiniging. Ook de onderhandelaars in het Catshuis zullen waarschijnlijk opnieuw het onderwijs onder de loep leggen. Mocht dat gebeuren, laat er dan verstandiger keuzes worden gemaakt, die zich op de lange termijn uitbetalen. Dit kabinet moet zuinig zijn op de kenniseconomie.

Het kabinet pocht met regelmaat dat, ondanks de grote bezuinigingen op andere beleidsterreinen, het onderwijs is gespaard. De waarheid is anders. De lonen van docenten in het basis en voortgezet onderwijs blijven fors achter. Bovendien wordt er ingrijpend gekort op achterstandsleerlingen, het speciaal onderwijs en op zorgleerlingen. In het Hoger Onderwijs is het niet veel beter. Vanaf 2012 stelt het kabinet bijna 10% minder budget voor docenten beschikbaar en dalen de overheidsinvesteringen in wetenschappelijk onderzoek met € 700 mln.

Naast de financiële problemen zijn er ook grote inhoudelijke en organisatorische vraagstukken in het onderwijs zelf. Steeds duiken er nieuwe verhalen op over matig tot slecht presterende opleidingen binnen het MBO en HBO. Studenten maken zich grote zorgen over de kwaliteit van hun opleiding en de grotere financiële bijdrage die van henzelf gevraagd wordt. Bovendien beperkt het kabinet het volgen van een tweede studie en deeltijdopleidingen. Wat moet er wel gebeuren?

Allereerst moeten we de huidige onderwijsbegroting beter benutten. Het is niet te verantwoorden dat er voor € 300 mln aan gratis schoolboeken wordt uitgedeeld. Dit geld kan beter worden besteed door een groot deel van de bezuinigingen op de zorgleerlingen en het speciaal onderwijs terug te draaien. Ook het oerwoud aan subsidiepotjes op het ministerie van Onderwijs, inclusief de gelden voor de maatschappelijke stage, kan effectiever besteed worden. Het kabinet zou het moeten inzetten om de positie en de bijscholing van leraren te verbeteren.

Ook onderwijsinstellingen moeten hun geld beter besteden. Op de meeste basisscholen en in het voortgezet onderwijs wordt er relatief weinig geld uitgegeven aan overhead. Maar bij een aantal MBO- en HBO-instellingen is de verhouding zoek. Nu krijgen deze instellingen een vrij besteedbaar bedrag, dat moet worden begrensd. Geld moet op de eerste plaats aan lessen en leraren worden besteed. Wanneer meer dan 20% naar overhead gaat, dienen deze opleidingen daar verantwoording over af te leggen.

Tenslotte moet de regering de kwaliteit van het hoger onderwijs verbeteren. Een aantal jaar geleden kwam de zogenaamde commissie Veerman met een uitstekend rapport dat de regering nu zegt te willen uitvoeren. Veerman stelde hogere eisen aan het hoger onderwijs en bepleitte minder versnippering van opleidingen over hele land. Hij zei ook dat er forser geïnvesteerd moet worden om dat te bereiken. Dat geld gaat wat ons betreft vooral naar wetenschappelijk onderzoek en de kwaliteit van docenten. Maar het kabinet ‘shopt’ opnieuw in een advies. Ze voert wel allerlei kwaliteitseisen in, maar weigert daarvoor geld uit te trekken.

Er ligt een unieke kans om op financieel vlak een noodzakelijke hervorming te plegen in het onderwijs. Gebeurt dat niet, dan doet het kabinet zowel de schatkist als het onderwijs tekort.

Boris van der Ham is onderwijswoordvoerder en Tweede Kamerlid voor D66